Құжаттармен бірлесіп жұмыс жасау

Интернеттегі қызметтерді пайдаланып құжаттарды қалай бірлесе құру, өңдеу, сақтауға болады?

Бұлттық технологиялар

1-сурет

Ойлан

1. Бүгінгі таңда деректерді жойылудан қорғайтын қандай сенімді әдістерді білесің?

2. Қолданбалы программалардың жаңа нұсқаларын сатып алуға кететін шығынды азайтудың қандай жолдарынан хабардарсың?

3. Компьютерде сақталған жеке немесе қызметтік деректеріңді әлемнің кез келген түкпірінде өңдеуге қолжетімді етуге бола ма?

-1-

Бұлттық технологиялар – соңғы кезде үрдіс алып отырған жаңа технологиялардың бірі. Ағылшын тілінде Cloud technology немесе Cloud computing (сloud – бұлт; technology – технология; computing – есептеулер) «бұлт/бұлттық есептеулер» немесе «бұлт/бұлттық технология, қызметтер» деп те атайды. Бұлттық есептеулерді қарапайым сөзбен былай түсіндіруге болады: тұтынушы өз компьютерінде Web-браузерді іске қосып, деректерді өңдеу, есептеулер жүргізуді интернеттегі шалғай серверлерде орналасқан программа арқылы орындап, сол жерде сақтайды. Ал жұмыс нәтижесін тұтынушы өз компьютерінде стандартты Web-браузердің терезесі арқылы көре алады (1-сурет).

-2-

Сloud computing-ті жүзеге асыратын серверлерді «есептегіш бұлттар» деп атайды. Бұлттық технологияда жұмыс істеудің әдеттегі программалармен жұмыс істеуден басты айырмашылығы – тұтынушы өз компьютерінің ресурстарын емес, өзіне интернет-қызметі ретінде берілген шалғайдағы мықты серверлердің ресурстарын пайдалана алады. Сол арқылы тұтынушының өз деректерімен жұмыс істеуіне толық мүмкіндік алады. Алайда тұтынушы деректер орналасқан операциялық жүйеге, программалар базасына, есептегіш серверлердің жұмысына кедергі келтіріп өзгерте алмайды.

Бұлттық есептеулердің мақсатына қарай бөлінуі

Жеке бұлттар (private cloud) – жеке кәсіпорындардың өзіне ғана, сондағы жеке тұлғалар мен олардың тұтынушыларының жұмыс істеуіне арналған инфрақұрылым. Жеке бұлттар сол кәсіпорынның өздеріндегі серверлерде орнатылуы мүмкін.

Ортақ бұлттар (public cloud) – интернетте еркін жұмыс істеуге мүмкіндігі бар, көпшіліктің пайдалануына арналған инфраструктура. Интернет желісіндегі Google, Yahoo сияқты іздеу серверлері, элек-трондық пошта жүйелері, Facebook, Twitter сияқты әлеуметтік желілерді ортақ бұлттарға мысал ретінде қарастыруға болады.


​Аралас бұлттар (hybrid cloud) – екі немесе одан да көп бұлт түрлерінің (жеке, ортақ, қоғамдық) аралас комбинациясын атауға болады. Бұлт түрінің осы моделін географиялық тұрғыдан әр жерде орналасқан филиалдары бар немесе көптеген программалық жүйелері бар ірі компаниялар қолдануы мүмкін.

Қоғамдық бұлттар (community cloud) – ортақ мақсаттары бар қоғамдық тұтынушыларға арналған инфрақұрылым.

Бұлтты технологияның артықшылықтары мен кемшіліктері

2-сурет

Бұлттық технологиялардың артықшылықтары:

• үлкен ресурстарды қажет ететін қиын есептерді шешу үшін тұтынушы өзінде жоқ көптеген программаларды бұлттар тарапынан пайдалана алады;

​• пайдаланушы кез келген жерден, кез келген уақытта интернетке қосылған компьютермен бұлтта орналасқан өз деректерімен жұмыс істей алады;

​• пайдаланушы компьютерлік құрылғының осалдығына, оның сынуына және бұзылуына, жұмыс істейтін программаның тоқтап немесе бұзылып қалуына тәуелді болмайды;

​• пайдаланушы өз деректерімен басқа адамдармен еш қиындықсыз бөлісіп, сол деректерді олармен бірге қосылып өңдей алады;

​• жеке компьютердегі программалармен салыстырғанда бұлттық қызметтер көбінесе тегін немесе айлық төлемі ретінде арзан болады;

​• кейбір жобаларды бұлтқа шығару арқылы, жобаны қажетті программамен қамтамасыз етуге, қолдауға, жаңартуға, лицензиялауға кететін шығындарды үнемдеуге болады;

​• күрделі программалармен жұмыс жасай алатын білікті мамандардың тапшылығы жобаны «бұлтқа шығару» арқылы шешуге болады.

Бұлтты технологиялардың кемшіліктері

Дегенмен, бұлттық жүйелерде кемшіліктер де кездеседі. Бұл кемшіліктер көп жағдайда қарапайым пайдаланушыларға, ал кей жағдайларда – провайдерлерге қатысты. Мысалы, қауіпсіздік мәселелеріне байланысты барлық деректерді бөгде провайдерлерге сеніп тапсыруға болмайды. Серверлердің істен шығуына байланысты көптеген тұтынушыларда деректерді жаппай жоғалту қаупі туындайды. Сонымен бірге провайдерлерге дербес деректерді ұсынудың да өзіндік қауіп-қатерлері бар. Мұндай деректерді жат пиғылды компаниялар пайдаланып кетуі мүмкін екендігін әрқашанда естен шығаруға болмайды.

«Бұлттық қосымшалар» – соңғы өнімі толық бітіп, аяғына жеткізілген программалар. Бұл программалар бұлттық қызметтерді көрсететін серверлерде іске қосылып, қолданушылардың жұмыс жасауына қолжетімді болады (2-сурет).

Бұлттық қызмет түрлері

dropbox.com

Бұлттық қызмет түрлерінің бірі dropbox.com-ға тоқталайық.(2-сурет). dropbox.com – файлдарды сақтау қоймасы. Интернет желісі қосылған барлық жабдықтамалар құжаттарды сақтау және синхрондау мүмкіндігін туғызады. Яндекс компаниясының қызметі dropbox.com қызметінің функцияларын атқара алады. Сақтауға бөлінетін орынның көлемі 10 гигабайттан аспайды.

Microsoft Оffice

Microsoft Оffice стандартты жинағына енетін OneNote программасын атап өту маңызды. Бұл қосымша ескертпелермен мобильді құрылғыда жұмыс жасауға, сонан соң «бұлтқа» енгізуге және кез келген жай компьютерде қарауға мүмкіндік береді.

Microsoft Оffice 365

Microsoft Оffice 365 – стандартты Microsoft Оffice пакеті интернет желісінің қосымшасы ретінде жұмыс жасайды. Оның көмегімен кез келген офистік пакет орнатылмаған компьютерден өз логині және паролімен еніп, офистік программалармен жұмыс жасауға болады. Браузердің де жұмыс жасауы жеңіл болады, өйткені интерфейс сол күйі сақталады.

Google бұлттық қызметі

3-сурет

-1-

Ең алғашқы пайда болған және ыңғайлы бұлттық қызмет – Google бұлты. Google-құжаттар, Google-кестелер және Google-презентациялар бұлттық қызметтердің мысалы бола алады. Google-ресурстарын тегін қолдануға болатын бұлттық сервис (3-сурет).
Google-құжат. Интернетте құжаттарды бірлесіп өңдеуге болады.
Google-кесте. Интернетте электрондық кестелерді бірлесіп құруға, өңдеуге, сақтауға болады.
Google-презентация. Интернетте пайдаланушылар бірлесіп презентация құруға болады.
Google-форма. Интернетте пайдаланушылар бірлесіп саулнама, сұрақтар құрастыруына болды.

-2-

Бұлттық қызметті пайдаланушы өз деректерін басқа пайдаланушылармен еш қиындықсыз бөлісіп, олармен бірлесіп жұмыс жасай алады. Бұл мүмкіндік аталған технологиялардың артықшылықтарының бірі деп жоғарыда айттық. Мысалы, Google-құжаттармен жұмыс жасауда Бірлескен жұмыс (Совместная работа) командасын орындап, құжатты бірлесіп жасайтын пайдаланушыларды тізімге қосуға болады (3-сурет). Мысалы, Google-де мұғалім белгілі бір тақырыпта оқушыларды бірлесіп жұмыс істеуге шақырып, презентация құруды бастап беріп, оқушылармен бірге немесе оларды бақылап отырып жұмыс жасатуына болады.

Ойыңды тұжырымда

Топтық жұмыс

Компьютер программаларына тікелей қолжетімділік пен бұлттық қолжетімділікті салыстырып талдаңдар. Әрбірінің өзіндік артықшылықтары мен кемшіліктерін сараптаңдар.

Жеке жұмыс

1. Бұлттық технологиялардың бүгінгі деңгейіне талдау жасап, оны қолданушылар үшін тиімді жақтарын бағала.
2. Бұлттық технологиялар дегеніміз не және ол қандай мақсатта қолданылады?
​3. Бұлттық технологиялардың қандай артықшылықтары және кемшіліктерімен таныстың?
​4. Қандай бұлттық қызмет түрлерін білесің?
​5. «Бұлттық есептеуді» қалай түсіндіресің?
​6. «Бұлттық есептеудің» қандай түрлері бар?
​7.Google бұлттық қызметінің қандай түрлерін атай аласың?


Жұптық жұмыс

1-тапсырма. Google-құжат. «Информатика» пәні бойынша газет шығару Берілген тақырып бойынша бірлесе жұмыс жүргізіп, деректер жинап, құжат дайында. Газеттің тақырыбын таңда. Шығу мерзімі мен нөмірін қой, авторлардың аты-жөнін және мекенжайын көрсет. Мақала атын қойып, сурет, цитата кірістір, мақаланы құрастырып жаз. Жұмысты орындау барысында топ мүшелерінің идеяларын талдау, оларды бірігіп өңдеу, шығармашыл идеяларға қолдау көрсетіп отыруды ұмытпа.


Жұптық жұмыс

​2-тапсырма. Google-презентация.Google-презентация қызметінің көмегімен «Бұлттық технологиялар» тақырыбына (ортақ қолжетімділік режімінде) ұжымдық немесе кіші топта презентация құр. Слайд тақырыбын анықтап, мәтін түсін таңда. Әртүрлі слайд макеттерін қолданып жасаған презентацияны Слайдтарды көрсету (Показ слайдов) режімінде көрсет.

Өтінемін күте тұрыңыз