Үш өлшемді модельдер

   Нысандар мен оқиғалардың 3D моделін қалай құруға болады?

   Жаңа білім

   Ойлан

  • Қалай ойлайсыңдар, күнделікті өмірде пайдаланатын заттардың, көліктер мен ғимараттардың, құрылыстардың шынайы бейнесін алу үшін компьютердің қаншалықты көмегі бар?

   Жаңа білім

   Балалар, біз сендермен компьютерлік графика мүмкіндіктерімен танысуды жалғастырамыз. Төменгі сыныптарда екіөлшемді графикамен жұмыс істейтін программалармен танысқан болатынбыз. Қолымызға қалам алып, ақ параққа қарапайым текшенің суретін салайық (6.1-сурет).
   ​Компьютер технологиясы дамуының арқасында суретті салуға арналған Corel Draw және Photo Shop т.б. программалар пайда болды (6.2-сурет). Қолмен салынған текшені басқа жағынан көру үшін суретті қайта салуымыз керек. Ал графикалық редактор арқылы суретті қайта салмай-ақ қалаған жағдайда көре аламыз: бұрамыз, жөндейміз, өлшеміз, үлкейтеміз, кішірейтеміз т.б. Суретті қағазға салуда 2 өлшемді жұмыс алаңымен (Demension – мөлшер мен өлшеу) жұмыс істейміз. 2D атауы «Demension» сөзінің қысқарған түрі. Бұл жерде өлшемдер ретінде биіктік пен ен алынады (6.1-сурет). 2D графикасы түсінуге және сызуға оңай, дәл қолмен сурет сызғандай болады. Бұл оның негізгі артықшылығы болып табылады.

6.1-сурет. Қолмен салынған текше

6.2-сурет. Компьютерде салынған текше

-1-

   3D графикасы 2D-ға қарағанда жұмыс істеу кеңістігі өзгеше. 3D графикада 2D-ға қарағанда биіктігі, еніне қоса тереңдігі де есепке алынған. 3D графикасы үш өлшемді фигуралар кескінін сызуға арналған. 3D графикасында бейне салынбайды, құрастырылады. Себебі, оның көмегімен кеңістіктегі көлемді фигуралар тұрғызылады. 3D графика арқылы модельдердің көптеген түрін жасауға болдады. Оның көмегімен бір рет жасалған модельдерге өзгерістер енгізуге, толықтыру жасауға, түрлі нысандардың визуалды ортада кескінін мүмкіндігінше шынайы бейнесі беруге болады.
   ​3D моделдеу соңғы жылдары қарқынды дамып, кең ауқымды қолданысқа енді. 3D моделдеу жүйесі кино, мультипликация, жарнамалық роликтер дайындау, ойын және түрлі презентациялар жасау, сәулет өнері мен инжинерияда және көптеген т.б салаларда қолданылады. 3D да модельдеу мен анимацияны кезеңдерге бөліп қарастырамыз. 3D модельдеу мектеп бағдарламасындағы геометрия пәнімен тығыз байланысты. Ондағы Декарттық координаттар жүйесіндегі (X, Y және Z осьтері) функцияларды және олардың графиктерін еске алайық.Мысалы: сызықтық функция, квадрат функция және т.с.с. (парабола, гиперболалар). Жалпы 3D анимацияның не екенін түсіну үшін көз алдымызда тұрған барлық заттарды кеңістікке (декарттық X, Y, Z кеңістігі) қойып қарастырайық. Сонда әрбір заттың белгілі бір координатасы бар нүктелерден және түрлі кіші фигуралардан (сызық, эллипс, куб т.б) құралғанын байқаймыз. Міне, 3D модельдеу және анимациялау негізінде осы принципке негізделіп жасалған, яғни «аса күрделі заттарды қарапайым нүктелер немесе фигуралар көмегімен кеңістікте құрастыру».

-2-

   Мысалы:

   Компьютер мониторының өзі бірнеше сызықтар мен төртбұрыштардан тұрады. Оны кіші бөліктерге бөлсек, оның өзі де кіші төртбұрыштардан, яғни нүктелерден тұратынын байқаймыз. Бұдан шығатын қорытынды, белгілі координаттар орналасқан нүктелерге түс беру арқылы кеңістікте барлық фигураларды жасауға болады.
   ​Бүгінгі кезде 3D модельдеу программалары көп. 3D модельдеуде ең алғашқы кезең фигураларды бөлшектеп салудан басталады. Бұл кезеңде дайын болған фигуралар, 3D модель деп аталады. Бұл модельдің әзірге түсі, қимылдары болмайды. Барлық бейнелер сұрақшыл түсте болады. Модельдерді жасау үшін 3D программалар қолданылады. Кез келген фигураны бір-біріне қосу, кесу, деформациялау сияқты кең көлемдегі мүмкіндіктер осы программада жасалады. Модельдерді жасау модель жасаушының шеберлігіне, ұшқыр қиялы мен тәжірибесіне тәуелді болады.
   ​3D моделін жасау үшін 3D модельдеу программасын білу керек. Ол үшін SketchUp программасын таңдаймыз. SketchUp программа-сы америкалық @Last SoftWare фирмасының 1999 жылғы жасап шығарған компьютерлік өнімі. 2006 жылға дейін бұл программаның 5 нұсқасы жасалды. 2007 жылы SketchUp программасын Google корпорациясы сатып алып, оны дамыта отырып, SketchUp 6 нұсқасын жасады. SketchUp – меңгеруге оңай, жұмыс жасауға қолайлы, интерфейсі басқа осы тәрізді программаларға қарағанда әлдеқайда жеңіл графиктік программа. SketchUp-(Sketch-эскиз, Up-жоғары).

  • Жай шаблон
  • Күрделі шаблон
  • Архитектуралық жоба
  • Модельдеу
  • Құрылыс
  • Инженерлік жоба
  • Инженерлік графика
  • Горизонталь проекция
  • Кіріспе үйретуші шаблон

   SketchUp программасының терезесі

   Программаны іске қосу үшін «Пуск – Программы – SketchUp» команда қатарын орындаймыз. Программа ашылғанда 6.3 - суреттегі терезе ашылады.

   Бағдарламаның негізгі терезесінің алдында пайда болатын кіріспе терезесі көмегімен дайын шаблондардың бірін таңдаймыз.
​   Шаблондар ішінде:

1. Жай шаблон;

2. Архитектуралық жоба;

3. Модельдеу

4. Инженерлік;

5. Бұйымдар мен ағаш детальдарды жобалау;

6. Горизонталь шаблон;

7. Кіріспе үйретуші шаблон;

6.3 - сурет. SketchUp-ның кіріспе терезесі

   Керекті шаблонды таңдап Начать использование SketchUp алғаннан кейін батырмасын басамыз. Программа толық іске қосылғанда оның негізгі терезесі пайда болады (6.4-сурет).
   ​SketchUp терезесінде 6.4-суретте көрсетілген құралдар программаның стандартты құрал саймандарына жатады. Программа терезесіне басқа құралдарды да орналастыруға болады. Ол үшін «Вид (түр) – Панель инструментов (құралдар тақтасы) – Расширенная (кеңейген)» командасын орындасақ, программа терезесіне керекті құралдардың кеңейтілген түрі шығады (6.5-сурет).

6.4-сурет. Программаның негізгі терезесі

6.5-сурет. Құралдардың кеңейтілген түрі

   Практикалық жұмыс

   1. Оқулықта берілген теориялық материалдарды пайдаланып, программа терезесінің құрылымымен танысыңдар.
   ​2. SketchUp программасын іске қосамыз. Іске қосылған кезде SketchUp программасының бастапқы терезесі пайда болады. Терезеден «Вводный обучающий шаблон-метры» шаблонын тінтуір көмегімен іске қосамыз. Программа толық іске қосылып, пайда болған негізгі терезенің оң жағында «Оқулық/ Учебник» пайда болады. Осы оқулықтың көмегімен программадағы құралдың атқаратын қызметін көзбен көре отырып, танысуымызға болады.
   ​3. Танысу үшін құралдарды қолданып, алғашқы іс-әрекеттерді орындаймыз (қозғалтамыз, сызамыз, құрастырамыз).
   ​4. Қарапайым модельдерді құрастыруға жаттығамыз. Мысалы: пирамида, куб, параллелепипед сызамыз (6.6-сурет).

6.6-сурет. Қарапайым модельдерді құрастыру

   Сұрақтар

1. 2D графика деген не?

2. Қолмен сурет салудың және 2D графикамен салудың артықшылығы бар ма?

3. 3D графика деген не?

4. 2D және 3D графикаларға арналған қандай программаларды білесіңдер?

5. SketchUp программасы туралы не білесіңдер?

6. SketchUp программасының басқа 3D программалардан қандай ерекшелігі бар?

7. Программа қандай шаблондардан тұрады?

8. Терезеде орналасқан құралдарды толықтыру үшін қандай командаларды орындау қажет?

9. 2D графика мен 3D графиканың қандай айырмашылығы бар?

10. Программа терезесінің құрылысын сипаттаңдар.

11. SketchUp программасының терезесіндегі құралдар қандай топтарға ажырайтынын талқылаңдар.

12. Программаның негізгі құралдарының қызметін түсіндіріңдер?

   Үй тапсырмасы

   Интернет желісін пайдалана отырып, 3D графикаға арналған программалар туралы ақпарат іздеңдер. Қандай программалар бар, олардың артықшылықтары неде? Алынған ақпараттардың ішіндегі маңыздыларын талдап, оны дәптерге жазыңдар.

Өтінемін күте тұрыңыз