Көптаңбалы санды бір таңбалы санға көбейту және бөлу

19-сабақ

Көптаңбалы санды бір таңбалы санға көбейту және бөлу амалдарын орындауды үйренесің.

Бөлу амалдары

   Карталардағы барлық нөмірлерді бөлуге болатын сандар

  • 30
  • 60
  • 70
  • 80

   : =  :  

1 тапсырма

Жұптық жұмыс

Жазамын: … .
Бірліктерді көбейтемін: … .
Ондықтарды көбейтемін: … .
Жүздіктерді көбейтемін: … .
Мыңдықтарды көбейтемін: … .
Ондық мыңдарды көбейтемін … .
Жауабын оқимын: … .

Есіңде сақта!

   Бөлуді жоғарғы разрядтан бастап орындайды. Алдымен ал­ғашқы толымсыз бөлінгішті және бөліндідегі цифрлар санын анықтайды.

Жазамын: … .
Алғашқы толымсыз бөлінгіш – 4 ондық мыңды анықтаймын.
Бөліндіде 5 цифр болады.
Ондық мыңды бөлемін: … .
Бірлік мыңды бөлемін: … .
Жүздікті бөлемін: … .
Ондықты бөлемін: … .
Бірлікті бөлемін: … .
Жауабын оқимын: … .

Жұптық жұмыс

   112 342 ∙ 2 =  

   233 231 ∙ 3 =  

   444 103 ∙ 2 =  

   313 021 ∙ 3 =  

84 264 : 2 =  

69 369 : 3 =  

846 822 : 2 =  

848 444 : 4 =  

Қалдықпен бөлу

Алғашқы толымсыз бөлінгіш – 5
мыңдықты анықтаймын.
Бөліндіде 4 цифр болады.
Бірлік мыңды бөлемін: … .
Жүздікті бөлемін: … .
Ондықты бөлемін: … .
Бірлікті бөлемін: … .
Қалдық қалады.
Қалдықты бөлгішпен
салыстырамын.
Жауабын оқимын … .

Топтық жұмыс

   129 336 : 5 = (қалдық)

   97 833 : 2 = (қалдық)

   252 665 : 2 = (қалдық )

998 734 : 5 = (қалдық)

428 644 : 5 = (қалдық )

444 848 : 5 = (қалдық)

Жұптық жұмыс

   N және M қалаларының арақашықтығы – 309 км. Осы қалалардан бір-біріне қарай 2 автокөлік шықты. Біріншісі – 108 км, ал екіншісі 47 км жүрді. Автокөліктердің бір-бірінен ара­қашықтығы қандай?

   Жауабы: автокөліктердің бір-бірінен ара­қашықтығы км.

Теңдеулерді шешу

   601 000 – у = 24 121 ∙ 3

   601 000 – у =  

   у =  

231 + х = 90 909 : 3

231 + х =  

х = 

   20 ∙ а = 568 + 432

   20 ∙ а =  

   а =  

963 – х = 900 – 579

963 – х =  

х = 

Математика күнделікті өмірде

   Тәуліктің басталған кезінен бастап:
   • түнгі 11 сағат 15 минутқа дейін;
 23 сағ 15 мин = мин
   • кешкі 6 сағат 45 минутқа дейін қанша уақыт өтті?
 18 сағ 45 мин = мин

   Менің мысалдарым: 
   1)
   2)
   3)

   Жыл басталғаннан бері 4 ай өткен болса, онда қай ай және қай күн болатынын күнтізбеден анықта? 6 ай    10 күн өтсе ше?
   4 ай өткен болса   
   6 ай 10 күн өтсе   
   Менің мысалдарым: 
   1)
   2)   3)

Сен зерттеушісің

   Қағазға немесе компьютерге сызба жаса және оны «Өз материалыңа қосу» түймесін басу арқылы үй тапсырмасына қос.

   Фигуралар:.

Қорытынды

   а) Есепте.
   13 242 · 2 + 63 297 =                                      73 865 + 84 844 : 2 = 
   31 202 · 3 – 80 090 =                                     93 369 : 3 – 19 986 = 
   ә) Қалдықпен бөлуді орнында.
   84 845 : 2 =   (қалд.)               93 368 : 3 = (қалд.)
   45 869 : 2 = (қалд.)                 65 587 : 5 = (қалд.)

Өтінемін күте тұрыңыз