Көптаңбалы сандарды құру. Натурал сандар қатары. Көптаңбалы сандардың құрамы. Реттілік

3-сабақ

1 000 000 көлеміндегі сандармен танысасың, көптаңбалы сандарды оқуды, жазуды және салыстыруды үйренесің.

Жаңаны оқып уйрену

 Үшінші класс (миллиондар класы)

Екінші класс (мыңдар класы)

Бірінші класс (бірліктер класы)

Жүздік

мил­лиондар

Ондық

мил­лиондар

Бірлік

мил­лиондар

Жүздік

мыңдар

Ондық

мыңдар

Бірлік

мыңдар

Жүз­дік­тер

Он­дық­тар

Бір­лік­тер

5

1

0

7

4

5

0

0

8

3

4

5

0

6

0

3

6

0

2

8

9

1

0

0

0

0

0

0

Есіңде сақта!

1.Әрбір класта 3 разрядтан бар.

2. Әр класс бойынша разрядтардың атауы ұқсас: бірліктер, ондықтар, жүздіктер.

3. Бірліктер класында санау бірліктермен, мыңдар класында – мыңдармен, миллиондар класында – миллиондар­мен жүргізіледі.

5 980   9 000

125   55 352 

33 000   100 055 

489 000   213 478

650 000   65 000 

999 999  1 000 000 

Есіңде сақта!

Көптаңбалы сандарды жоғарғы разрядынан бастап салыстырады.

  • 101 001
  • 100 011
  • 101 110
  • 110 100

Есіңде сақта!

Көптаңбалы санды дұрыс жазу үшін:

  • жоғарғы кластың бірліктер санын жаз;
  • келесі кластың бірліктер санын жаз;
  • ыңғайлы болу үшін әр үш цифрдан оңнан солға қарай санап, арасын ажырат.

Математика күнделікті өмірде

Шетелдік турист айтылған сандарды жазып алғысы келді. Бірақ естуі бойынша жазғандықтан, көп қате жіберді. Оған бес жүз бесті атады, ал ол 5 005 деп жазды. Бес жүз елудің орнына ол 50 050 деп жазды. Бес мың елудің орнына 500 050 деп жазды. Туриске айтылған сандарды дұрыс жазып көрсет.

Жауабы:
(Сандар сыныптары арасында бос орын қалдыруды ұмытпаңыз.)

бес жүз бес =  , бес жүз елу =  , бес мың елу =  .

Разрядтық қосылғыштардың қосындысы түрінде жазылуы

Мысалы: 71 362 = 70 000 + 1 000 + 300 + 60 + 2

902 005 =  +  +  

456 000 =  +  +  

250 452 =  +  +  + 

950 402 =  +  +  +  

Қазақстанның солтүстігі мен батысында Ресеймен 7 591 км, шығысында Қытаймен 1 782 км, оңтүстігінде Қырғызстанмен 1 241 км, Өзбекстанмен 2 354 км және Түрікменстанмен 426 км ортақ шегарасы бар. Еліміздің құрлықтағы шегарасының жалпы ұзындығын тап.

(Сандар сыныптары арасында бос орын қалдыруды ұмытпаңыз.)

  =  +  +  + 

  =  +  +  + 

  =  +  +  + 

  =  +  +  + 

  =  +  + 

Мәтінді тапсырмалар 

Қала мектептерінің бірінде бастауыш сыныпта 260 оқушы, ортаңғы сыныпта 340 оқушы, ал қалғаны жоғары сыныпта оқиды. Егер мектепте барлығы 980 оқушы болса, жоғары сыныпта қанша бала оқиды?

x - ті  сыныптардағы оқушы деп алайық.

     x =  

   x =  

x =    

x =  

Жауабы:

Әлия мен Айнаның салмағы бірге алғанда 40 кг тартады. Айна мен Болат бірге 50 кг, Болат пен Серік бірге 90 кг тарта­ды. Серік пен Арманның салмағы бірге – 100 кг. Арман мен Әлия – 60 кг. Әлияның салмағы қанша?

Жауабы: Әлияның салмағы  кг.

Өтінемін күте тұрыңыз