Көптаңбалы сандарды ауызша есептеу

18-сабақ

1 000 000-ға дейінгі сандарды ауызша көбейту және бөлуді үйренетін боласың.

Қосындыны санға  көбейту

   Есептеудің қалай орындалғанын түсіндір.

   (1 000 + 200 + 30 + 4) · 2 =
   = 1 000 · 2 + 200 · 2 + 30 · 2 + 4 · 2 =  

   Осы біліміңді пайдаланып, өрнектердің мәнін тап.

   1 234 · 2 =   
   31 211 · 3 =  

   Есептеудің қалай орындалғанын түсіндір.

   (2 000 + 400 + 60 + 8) : 2 =
= 2 000 : 2 + 400 : 2 + 60 : 2 + 8 : 2 =  

   Осы біліміңді пайдаланып, өрнектердің мәнін тап.

   2 468 : 2 =   
   93 699 : 3 =  

Есіңде сақта!

(a + b) · c = a · c + b · c

c · (a + b) = c · a + c · b

(a + b) : c = a : c + b : c

   Бұл қасиеттер ауызша есептеуге көмектеседі. Көптаңбалы санды бір таңбалы санға көбейту (бөлу) үшін, оны разрядтық қосылғыштардың қосындысы түрінде жазып, көбейтуді (бөлуді) разряд бойынша орындау қажет.

22 341 ∙ 2 =  

123 212 ∙ 3 =  

111 202 ∙ 4 =  

444 804 : 4 =  

   (300 000 + 60 000 + 6) : 6 =  

   (8 000 + 400 + 20) : 2 =  

   (40 000 + 20 000 + 6 000) : 6 =  

   (36 000 + 18 000 + 9 000) : 9 =  

   (490 + 14 000 + 7 000) : 7 =  

   (21 000 +210 + 35) : 7 =  

(1 000 + 200 + 50) : 5 = 

8 000 + 1 200 + 1 800) : 5  = 

10 000 + 300 + 300) : 2 = 

(10 400 + 12 600 + 1 000) :4 = 

(5 600 + 1 300 + 30 000) : 6 = 

(20 000 + 5 000 + 500 + 10) : 5 = 

Жұптық жұмыс

   Арман достарының қандай құндылықтарды білетіндігін анықтау үшін, олардың арасында сауалнама жүргізді. Өрнектерді амалдар бойынша жазып, мәнін тап. Сонда сен балалардың әрқайсысы қай сөзді айтқанын білесің.

   Мейірімділік

100 000 – 42 000 : 2 =

  

   Өмір

90 800 – 40 844 : 4 =

  

   Білім

4 · (14 500 – 13 400) =

  

   Достық

124 113 · 2 + 369 600 : 3 =

  

   Адалдық

29 500 : 5 + 40 093 =

  

   Отбасы

55 128 – 44 682 : 2 =

  

   Еңбек

700 809 – 22 000 · 4 =

  

Шығармашылық жұмыс

   1-нұсқа

   (++) : 3 

  

   2-нұсқа

   (++) : 5

  

Топтық жұмыс

   Қайырымдылық концертіне 21 234 кәсіби және одан екі есе артық кәсіби емес әртістер қатысты.

   Шешуі: 

   Жауабы: қайырымдылық марафонына барлығы  адам қатысты.

   Қайырымдылық концертін өткізуден 966 399 теңге жи­нал­ды. Оның үштен бір бөлігі балалар ауруханасына, ал қалғаны балалар үйіне жіберілді.

   Шешуі:

   Жауабы: балалар үйіне барлығы  ақша жіберілді.

Есепте

   х – 465 = 1 231 ∙ 3

   х – 465 =  

   х =  

   а + 347 = 897 ∙ 4

   а + 347 =  

   х =  

401 000 – у = 24 121 ∙ 2

401 000 – у =  

у =  

1 000 000 – 62 ∙ х = 987 600

х =  

   а)

   96 : 4 = 

   96 : (4 · 2) = 

   96 : (4 : 2) = 

ә)

999 : 3 = 

999 : (3 · 3) =  

9 999 : (3 : 3) =  

Математика күнделікті өмірде

   Шектеу қойылмайтын билеттің бағасы – 4 242 теңге.

   Жеңілдік бойынша бағасы  – тенге.

   1 сағ – 1 246 теңге.

   Жеңілдік бойынша бағасы – тенге.

   Жауабы: жеңілдік бойынша 4 адамның демалысына   тенге керек. Үнемделетін ақша: 

Сен зерттеушісің

   Үш данышпан: «Қайсымыз ақылдырақпыз?» – деп дауласты. Олардың дауын шешуге кездейсоқ өтіп бара жатқан жолаушы көмектесті. Ол: «Менде үш қызыл, екі ақ қалпақ, яғни бес қалпақ бар екенін көріп тұрсыңдар. Енді көздеріңді жұмыңдар», – дейді. Олардың әрқайсысына қызыл қалпақтан кигізіп, ағын жасырып қалды. «Енді көздеріңді ашыңдар. Басына қандай түстегі қалпақ киіп тұрғанын кім анықтаса, сол өзін ақылды деп есептеуіне болады», – дейді жолаушы. Данышпандар бір-біріне қарап, ұзақ отырды. Әрең дегенде біреуі: «Менің басымдағы – қызыл қалпақ», – деді. Ол оны қалай білді?

   Жауабы: 

Қорытынды

   844 268 : 2 =
   12 234 · 2 =  
   396 633 : 3 = 
   31 332 · 3 =  
   639 996 : 3 =  
   11 321 · 3 =  
   284 682 : 2 =  
   412 311 · 2 =  

Өтінемін күте тұрыңыз